MRgFUS (MR удирдамжтай төвлөрсөн хэт авиан шинжилгээ)

Эссенциал тремор (салганах эмгэг) гэж юу вэ?

Эссенциал тремор нь биеийн аль нэг хэсэгт өөрийн эрхгүй, хэмнэлтэй хөдөлгөөн үүсгэдэг мэдрэлийн тогтолцооны өвчин юм. Салганалт нь гар, хөл, толгой болон дуу хоолойд илэрч болно.

Энэхүү өвчин Паркинсоны өвчнөөс 10 дахин түгээмэл тохиолддог. Паркинсоны өвчинтэй андуурагддаг энэ эмгэг дэлхий даяар ойролцоогоор 60 сая хүнд нөлөөлдөг.

Эссенциал треморын шинж тэмдэг юу вэ?

• Гар болон хөлийг хөдөлгөх үед илэрдэг салганалт.
• Сууж эсвэл зогсож байх үед толгой салганах.
• Ярих үед дуу хоолой салганах.
• Бичих, товч товчлох зэрэг гарын нарийн хөдөлгөөн шаардсан үйлдлийг хийхэд хүндрэлтэй болох.
• Аяга зэрэг эд зүйл барих эсвэл хянахад хүндрэлтэй болох.
• Стрессийн үед салганалт нэмэгдэх.

Кэрол Клайны эмчилгээний түүх

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээ гэж юу вэ?

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээ нь эссенциал тремор болон салганалт давамгайлсан Паркинсоны өвчнийг эмчлэхэд хэрэглэдэг, мэс заслын оролцоо шаарддаггүй, зүслэггүй, аюулгүй, дэвшилтэт технологид суурилсан эмчилгээний арга юм. Энэхүү технологийн үед гавлын гаднаас зорилтот хэсэгт хүрэхийн тулд өндөр эрчимтэй 1,024 тусдаа хэт авианы долгионыг соронзон резонансын дүрслэлтэй (MRI) хослуулж, тархины салганалт үүсгэдэг зорилтот хэсгийг идэвхгүй болгодог.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авианы төхөөрөмж

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авианы технологи хэрхэн ажилладаг вэ?

Хэт авианы долгионыг тархины салганалт үүсгэдэг зорилтот хэсэг гэж үздэг таламус хэмээх жижиг хэсэгт төвлөрүүлнэ. Төвлөрсөн хэт авианы долгионоор эрчим хүчийг аажмаар нэмэгдүүлэн өгнө. Өвчтөний шинж тэмдэг сайжрах түвшинд хүрэх хүртэл эрчмийг нэмэгдүүлж, хамгийн үр дүнтэй тунд хүрэхэд лазерын үйлчлэлтэй төстэй жижиг гэмтэл үүсгэн, тархины шаардлагатай хэсэгт хяналттай дулааны үйлчлэл үзүүлдэг. Ингэснээр салганалтыг арилгана.

MRI нь тархийг бодит цаг хугацаанд дүрсэлж, зорилтот хэсгийг нарийн тодорхойлох болон хэт авианы долгионоос үүсэх дулааныг хянах боломж олгодог.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээний явц ямар байдаг вэ?

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээг эхлэхээс өмнө үс нь дууны долгионд нөлөөлөхөөс сэргийлж, үсийг хусах шаардлагатай. Өвчтөний толгойг хөдөлгөөнгүй байлгах болон шаардлагатай координатыг тооцоолохын тулд толгойд тусгай хүрээ тогтооно. Энэ үед хэсгийн мэдээ алдуулалт хийнэ.

Ажилбарын үеэр тархины зөв хэсгийг онилох, эмчилгээний үр дүнг үнэлэх болон болзошгүй гаж нөлөөг хамгийн бага түвшинд хүргэхийн тулд өвчтөн сэрүүн байх шаардлагатай.

Эмчилгээний туршид өвчтөнийг MRI ширээнээс босголгүйгээр тодорхой хугацааны зайтайгаар гараа нээж хаах, бичих зэрэг зарим үйлдэл хийлгэнэ. Туршлагатай эмнэлгийн баг ажилбарын турш өвчтөнтэй харилцаж, үйл явцыг тайван, тав тухтай өнгөрүүлэхэд тусална.

Төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээний амжилтын хувь ямар вэ?

Эмчилгээний дараах үр дүн хүн бүрд өөр байж болох ч клиникийн судалгаагаар өвчтөнүүдийн дийлэнхэд мэдэгдэхүйц сайжрал илэрсэн байна.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээний дараа өвчтөнүүд гарын үсэг зурах, аяганаас асгалгүй уух зэрэг энгийн үйлдлийг хийх боломжтой болдог. Клиникийн судалгаагаар салганалт буурсан үр дүн 5 жил болон түүнээс удаан хугацаанд хадгалагддаг болохыг тогтоосон.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээ нь салганалтын үндсэн шалтгааныг бүрэн арилгадаггүй ч гарын салганалтаас болж өдөр тутмын амьдралд хүндрэлтэй, амьдралын чанар нь ноцтой буурсан өвчтөнүүдэд найдвар болдог.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээ аюулгүй юу?

Энэхүү арга нь тремор буюу салганалтыг эмчлэх үр дүнтэй, аюулгүй арга гэж тооцогддог. Ажилбар өвдөлтгүй боловч зарим өвчтөнд бага зэрэг толгой өвдөх эсвэл толгой эргэх шинж илэрч болно. Эмчилгээний дараах эхний 30 хоногт дараах гаж нөлөө илэрч болзошгүй.

• Тэнцвэр алдагдах эсвэл алхахад хүндрэлтэй болох.
• Бадайрах эсвэл жирвэгнэх мэдрэмж.
• Булчин сулрах.
• Бүдэг, тод бус ярих.

Эдгээр болзошгүй гаж нөлөө нь ихэвчлэн хөнгөн хэлбэрээр илэрч, 30 хоногийн дотор арилдаг гэж өвчтөнүүд мэдээлсэн. Түүнчлэн ажилбарыг зүслэггүй хийдэг тул цус алдах болон халдвар авах эрсдэлгүй. Зөвхөн зорилтот хэсэгт үйлчилдэг учраас тархины бусад хэсэг гэмтдэггүй.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээ хэнд тохиромжтой вэ?

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээг эссенциал тремор болон Паркинсоны өвчин зэрэг төрөл бүрийн салганалтын эмгэгт хэрэглэж болно. Эмчилгээ тохиромжтой эсэхийг шийдэхийн тулд салганалтын төрөл, хүндийн зэрэг болон өвчтөний биеийн ерөнхий байдлыг үнэлнэ. Мөн өвчтөн энэхүү эмчилгээнд тохирох эсэхийг тодорхойлохын тулд компьютер томографийн (CT) шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай.

Зүрхний хэмнэл зохицуулагч, тархины гүн өдөөгч, нуруу болон яс бэхлэх төхөөрөмж, металл клип, шураг зэрэг металл суулгацтай өвчтөнүүд ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээнд тохиромжгүй байж болно. MRI төхөөрөмжийн хүчтэй соронзон орон эдгээр өвчтөнд эрсдэл учруулж болзошгүй тул MRI-д нийцтэй эсэхийг нарийвчлан үнэлэх шаардлагатай.

Өвчтөний биеийн ерөнхий байдал эмчилгээг даах боломжгүй эсвэл ойролцоогоор 3 цагийн турш нэг байрлалд хэвтэж чадахгүй бол энэхүү эмчилгээнд тохиромжгүй байж болно. Үүнээс гадна өөр хязгаарлалтууд байдаг бөгөөд өвчтөн эмчилгээнд тохирох эсэхийг шаардлагатай үнэлгээний дараа эмч шийднэ.

Ухаалаг төвлөрсөн хэт авиан эмчилгээнд хэн хамрагдах боломжгүй вэ?

• MRI-д нийцдэггүй зүрхний хэмнэл зохицуулагч зэрэг металл төхөөрөмжийн суулгацтай өвчтөнүүд.
• Бөөрний хүнд хэлбэрийн өвчтэй эсвэл диализын эмчилгээ хийлгэдэг өвчтөнүүд.
• Зүрх судасны байдал тогтворгүй эсвэл хүнд хэлбэрийн цусны даралт ихсэлттэй өвчтөнүүд.
• Архи эсвэл мансууруулах бодисын хамааралтай зан төлөв илэрдэг өвчтөнүүд.
• Хэвийн бус цус алдалтын түүхтэй хүмүүс.
• Тархины судасны өвчтэй хүмүүс.
• Тархины хавдартай өвчтөнүүд.
• Эмчилгээний турш шаардлагатай удаан хугацааны хөдөлгөөнгүй байрлалыг тэсвэрлэх боломжгүй эсвэл хүсэхгүй байгаа хүмүүс.
• Жирэмсэн хүмүүс.