Зүрх судасны Check-up оношилгоо

Зүрхний эрүүл мэнд бол амьдралын чанарт шууд нөлөөлдөг хамгийн чухал хүчин зүйлсийн нэг юм. Шинж тэмдэггүй, далд хэлбэрээр даамжирдаг зүрх судасны өвчнүүд нь цаашлаад амь насанд аюултай том асуудлуудад хүргэж болно. Тиймээс зүрхний эрүүл мэндийг тогтмол үнэлж байх нь туйлын чухал юм. Зүрх судасны урьдчилан сэргийлэх оношилгоо нь зүрхний үйл ажиллагааг шалгаж, болзошгүй өвчнийг эрт үед нь илрүүлэх зорилгоор хийгддэг эрүүл мэндийн илрүүлэг юм. Орчин үеийн технологид суурилсан зүрх судасны check-up-д хамрагдсанаар та зүрхнийхээ ерөнхий байдлын талаар нарийвчилсан мэдээлэл авах боломжтой.

Зүрх судасны Check-up оношилгоо гэж юу вэ?

Зүрх судасны Check-up оношилгоо нь зүрх судасны эрүүл мэндийг хамгаалах, эрсдэлт хүчин зүйлсийг тодорхойлох, өвчнийг эрт оношлох зорилгоор хийгддэг эрүүл мэндийн иж бүрэн илрүүлэг хөтөлбөр юм. Энэхүү хөтөлбөр нь одоо байгаа зүрхний эмгэгийг илрүүлэх болон ирээдүйд үүсэж болзошгүй зүрх судасны асуудлуудыг урьдчилан таамаглахад тусалдаг.

Зүрх судасны урьдчилан сэргийлэх оношилгоонд зүрхний үйл ажиллагааг үнэлдэг зүрхний цахилгаан бичлэг (ECG), зүрхний ЭХО (ECHOCG), ачаалалтай сорил (стресс тест) зэрэг биед инвазив бус аргууд болон лабораторийн олон төрлийн шинжилгээнүүд багтдаг. Үүнээс гадна нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэгээр тухайн хүний амьдралын хэв маяг, хууч өвчин, удамшлын хүчин зүйлсийг харгалзан үзэж, хувь хүнд тохирсон эмчилгээ, зөвлөгөөг гаргадаг.

Үзлэгийн урамшуулал болон давуу талтай саналуудыг авахыг хүсвэл формыг бөглөнө үү.

Яагаад зүрх судасны Check-up оношилгоо чухал вэ?

Зүрх судасны өвчин нь дэлхий даяар болон Турк улсад хамгийн түгээмэл тохиолддог эрүүл мэндийн асуудлын нэг бөгөөд нас баралтын тэргүүлэх шалтгаануудын нэг юм. Зүрхний шигдээс, хэм алдагдал, цус харвалт зэрэг зүрх судасны өвчин нь ихэвчлэн шинж тэмдэггүй даамжирдаг тул ноцтой, гэнэтийн эрүүл мэндийн асуудалд хүргэдэг. Тиймээс зүрхний эрүүл мэндийг тогтмол үнэлүүлэх нь зөвхөн зовуурьтай өвчтөнүүд гэлтгүй ямар нэгэн шинж тэмдэг илрээгүй байгаа эрүүл хүмүүст ч маш чухал юм.

Холестерин ихсэх, цусны даралт ихсэх (гипертензи), удамшлын урьдал нөхцөл, чихрийн шижин зэрэг нь зүрх судасны эрүүл мэндэд заналхийлж байдаг олон хүчин зүйлсийн зөвхөн нэг хэсэг юм. Зүрх судасны check-up оношилгоо нь ямар нэгэн өвчин үүсэхээс өмнө эсвэл эрсдэлт бүлэгт багтаж буй хүмүүсийг урьдчилан тодорхойлж, эрт үед нь хянах, засах боломжийг олгодог.

Зүрх судасны үзлэг нь зүрх судасны өвчингүй эсвэл эрсдэлт ангилалд багтдаг хүмүүст өвчин үүсэхээс өмнө зүрх судасны эрсдлийг тодорхойлж, эрт үе шатанд нь арга хэмжээ авах боломжийг олгодог. Тиймээс ямар нэгэн шинж тэмдэг илрээгүй байсан ч зүрх судасны үзлэгт тогтмол хамрагдахыг зөвлөж байна.

Зүрх судасны Check-up оношилгоо хэрхэн хийгддэг вэ?

Зүрх судасны check-up оношилгоо нь олон үе шаттай үйл явц бөгөөд үүнд: Биеийн үзлэг, дүрс оношилгоо, лабораторийн шинжилгээ болон нарийн мэргэжлийн эмчийн нэгдсэн дүгнэлт зэрэг үндсэн үе шатуудаас бүрдэнэ. Эдгээр үе шатуудын дэлгэрэнгүй мэдээлэл нь дараах байдалтай байна:

Биеийн үзлэг

Зүрхний нарийн мэргэжлийн эмч өвчтөний анамнез буюу эрүүл мэндийн түүхийг нарийвчлан авна. Гэр бүлийн гишүүдэд нь зүрхний өвчтэй хүн байсан эсэх (удамшил), урьд өмнө нь өвдөж байсан өвчин, хийлгэж байсан мэс засал, амьдралын хэв маяг, өнөөгийн зовуурь болон тогтмол ууж буй эмийн мэдээллийг нарийвчлан цуглуулна. Үүний дараа өвчтөний судасны цохилт, зүрхний хэмнэлийг шалгаж, зүрхний авиаг чагнаж, цусны даралт болон амьсгалыг үнэлнэ.

Зүрх судасны дүрс оношилгоо

Зүрх судасны check-up оношилгооны үйл явц нь голчлон дүрс оношилгооны үр дүн дээр суурилж хэлбэрждэг. Энэ хүрээнд зүрхний цахилгаан бичлэг (ECG), зүрхний ЭХО (ECHOCG), ачаалалтай сорил (гүйлтийн замын сорил) зэргийг хийнэ. Зүрхний цахилгаан бичлэг (ECG) нь зүрхний цахилгаан идэвхийг хэмждэг бол зүрхний ЭХО (ECHOCG) нь зүрхний хэт авиан дүрс оношилгоо юм. Ачаалалтай сорил нь өвчтөнийг гүйлтийн зам дээр дасгал хийж байх үед зүрхний цахилгаан бичлэг (ECG) болон цусны даралтыг тасралтгүй хэмжих замаар хийгддэг. Эдгээр сорилууд нь ямар нэгэн шинж тэмдэг илрээгүй байгаа хүмүүст ч далд байгаа өвчлөлийг эрт оношлох боломжийг олгодог.

ЛАБОРАТОРИЙН ШИНЖИЛГЭЭНҮҮД

Энэхүү багцад цусны ерөнхий шинжилгээ, LDL, HDL, нийт холестерин, триглицерид, өлөн үеийн глюкоз, натри, кали, AST болон юреа (шээсгүүр) зэрэг цусны шинжилгээнүүд багтана. Энэхүү үйлдэл нь ердөө цусны энгийн сорьц аваад л бүрэн дуусна.

Эмчийн нэгдсэн үнэлгээ

Зүрхний нарийн мэргэжлийн эмч бүх шинжилгээний хариу болон бодит үзлэгийн олдворууд дээр үндэслэн нэгдсэн дүгнэлт хийнэ. Олж авсан мэдээлэлд үндэслэн эрсдэлт хүчин зүйлс болон тухайн хүний эрүүл мэндийн өнөөгийн байдлыг тодорхойлж, шаардлагатай гэж үзвэл эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулна.

Аль мэргэжлийн бүлгийнхэн зүрх судасны check-up-д хамрагдах ёстой вэ?

Зүрх судасны үзлэгт бүх мэргэжилд заавал хамрагдах албагүй боловч зарим мэргэжлийн бүлгүүдэд илүү чухал ач холбогдолтой. Зүрх судасны үзлэгийг тогтмол хийх нь чухал бөгөөд ялангуяа бие бялдар, сэтгэл зүйн хувьд хүнд нөхцөлд ажилладаг мэргэжлийн бүлгүүдэд чухал ач холбогдолтой. Энэ хүрээнд дараах мэргэжилтэй хүмүүсийг ямар нэгэн шинж тэмдэг илрээгүй байсан ч тогтмол хугацаанд зүрхний check-up-д орж байхыг зөвлөж байна.

• Өндөр стресстэй ажилладаг оффисын ажилтнууд
• Удирдах албан тушаалтан, менежерүүд
• Ээлжийн ажилтай хүмүүс
• Биеийн хүнд хүчир хөдөлмөр шаарддаг мэргэжилтнүүд (барилгын ажилчид, уурхайчид, үйлдвэрийн ажилчид)
• Тамирчид
• Урлаг соёл, хэвлэл мэдээллийн салбарынхан
• Тээврийн салбарын ажилчид

Дэлгэрэнгүй мэдээлэл болон цаг авахыг хүсвэл формыг бөглөнө үү.

Зүрх судасны Check-up оношилгоонд ашигладаг технологийн дэвшлүүд юу вэ?

Зүрх судасны урьдчилан сэргийлэх оношилгооны хөтөлбөрт ашигладаг дүрс оношилгооны аргуудын ачаар зүрхний үнэлгээг илүү хурдан бөгөөд найдвартай хийдэг болсон. Энэ зорилгоор ашиглаж буй технологийн дэвшлүүд нь зүрхний эрүүл мэндийг нарийвчлан шалгах боломжийг олгодог.

Зүрх судасны check-up оношилгоонд түгээмэл ашиглагддаг оношилгооны үндсэн 3 арга

• Зүрхний цахилгаан бичлэг (ECG): Зүрхний цахилгаан идэвхийг хэмждэг, биед ямар нэгэн зүсэлт, хатгалт хийхгүйгээр оношилдог арга юм. Зүрхний цахилгаан бичлэгийг цээж, гар, хөл дээр цахилгаан гүйдэл дамжуулах электродуудыг байрлуулах замаар тэмдэглэж авдаг. Эдгээр электродууд нь зүрхний цахилгаан идэвхийг график дээр буулгана. ECG-ийг зүрхний хэмнэл алдагдах, зүрх дэлсэх, амьсгал давхцах, судасны цохилт түргэсэх зэрэг олон тохиолдолд ашигладаг.
• Зүрхний ЭХО (ECHO): Зүрхийг дүрслэн харахын тулд хэт авиан давтамжийг ашигладаг оношилгооны арга юм. Дууны долгионы тусламжтайгаар олж авсан дүрслэлүүд нь зүрхний хавхлага, зүрхний хана, цусны судаснуудыг нарийвчлан шалгах боломжийг олгодог. Энэ нь өнгөт Доплер (color Doppler) зэрэг технологиор дэмжигддэг. Энэхүү үйлдэл нь өвдөлтгүй, биед инвазив бус бөгөөд ойролцоогоор 30 минут үргэлжилнэ. Цацраг туяаны нөлөөгүй зүрхний цуурай оношилгоо (ЭХО) нь өвчтөнд маш тухтай байдаг.
• Дасгалын сорил (гүйлтийн зам дээрх тест): Ачаалалтай стресс сорил нь бие махбодын идэвхтэй хөдөлгөөнд зүрх хэрхэн хариу үйлдэл үзүүлж байгааг хэмждэг. Өвчтөн гүйлтийн зам дээр алхаж байх үед зүрхний бичлэгийг (ECG) тасралтгүй хянаж, цусны даралтыг хэмждэг. Ачаалалтай сорилын зорилго нь тайван байх үед илрэхгүй байгаа зүрхний физик ачааллын стресст үзүүлэх хариу үйлдлийг хэмжихэд оршино.

Зүрх судасны Check-up оношилгоонд ямар шинжилгээнүүд шаардлагатай вэ?

Зүрх судасны урьдчилан сэргийлэх оношилгооны хөтөлбөрийн хүрээнд цусны үзүүлэлтүүд болох цусны ерөнхий шинжилгээ, LDL, HDL, нийт холестерин, триглицерид, өлөн үеийн глюкоз, натри, кали, AST болон юреа зэргийг шалгадаг. Цусны шинжилгээ, зүрхний цахилгаан бичлэг болон дүрс оношилгооны үр дүнг хамтатган тайлбарласнаар зүрхний өвчлөлийн эрсдэлийг илүү иж бүрэн үнэлэх боломжтой болдог. Түгээмэл ашиглагддаг лабораторийн шинжилгээнүүд:

• Цусны ерөнхий шинжилгээ (Hemogram): Цусны ерөнхий шинжилгээ (CBC) нь цусан дахь улаан эс (эритроцит), цагаан эс (лейкоцит), ялтас эс (тромбоцит), моноцит, эозинофил болон гемоглобин зэрэг эсийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг үнэлнэ. Зүрхний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлж болох цус багадалт (анеми), халдвар, үрэвслийг илрүүлдэг.
• Кали: Кали бол электролит бөгөөд зүрхний булчинд цахилгаан импульс дамжуулахад шийдвэрлэх үүрэгтэй. Калийн түвшин багасах эсвэл ихсэх нь зүрхний хүнд хэлбэрийн хэм алдагдалд хүргэдэг.
• Натри: Натрийн сорил нь цусан дахь натрийн хэмжээг хэмжинэ. Натрийн өндөр түвшин нь цусны даралт ихсэх (гипертензи)-ийн гол шалтгаануудын нэг болдог. Натрийн бага түвшин нь зүрхний дутагдал зэрэг эмгэгүүдийн үед ажиглагдаж болно.
• Юреа (BUN – Blood Urea Nitrogen): Юреа нь хоол тэжээлээр авсан уургийн задралаас үүсдэг хаягдал бүтээгдэхүүн бөгөөд бөөрний үйл ажиллагааг үнэлэхэд онцгой ач холбогдолтой. Даралт ихсэх, зүрхний дутагдал зэрэг зүрх судасны өвчний үед бөөрний үйл ажиллагаа давхар заавал өөрчлөгддөг тул юреагийн түвшинг үнэлэх ёстой.
• Триглицерид: Триглицерид нь бие махбодийг энергиэр хангадаг өөх тосны нэг төрөл бөгөөд хооллолтын зуршилтай шууд холбоотой. Үүний өндөр түвшин нь зүрх судасны өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
• Нийт холестерин: Нийт холестерин нь цусан дахь бүх төрлийн холестерины (LDL, HDL, VLDL) нийлбэр юм. Нийт холестерины хэмжээ 200 mg/dL-ээс бага бол хэвийн, 200-239 mg/dL бол хил заагт буюу анхаарах шаардлагатай, 240 mg/dL болон түүнээс дээш бол өндөр гэж үзнэ.
• LDL (Бага нягтралтай өөх тос): Хүмүүсийн хэлж заншсанаар "Муу холестерин" болох LDL нь липопротеин юм. LDL-ийн өндөр түвшин нь зүрхний титэм судасны өвчин, харвалт, захын судасны өвчний гол эрсдэлт хүчин зүйл болдог.
• HDL (Өндөр нягтралтай өөх тос): Хүмүүсийн хэлж заншсанаар "Сайн холестерин" болох HDL нь судаснаас илүүдэл холестериныг (LDL) цуглуулж, элэг рүү тээвэрлэн зайлуулах үүрэгтэй липопротеин юм.
• Өлөн үеийн глюкоз (цусан дахь сахар): Өлөн үеийн глюкозын түвшин нь тухайн хүн чихрийн шижин өвчний эрсдэлтэй эсэхийг тодорхойлоход маш чухал ач холбогдолтой. Ойролцоогоор 8-10 цаг өлөн байсны дараа цусан дахь глюкозын түвшинг хэмждэг. Өлөн үеийн глюкозын хэмжээ 70-100 mg/dL бол хэвийн, 100-125 mg/dL бол ихэссэн гэж үзнэ.
• TSH (Бамбай булчирхай өдөөгч даавар): TSH сорил нь бамбай булчирхайн үйл ажиллагааг зохицуулдаг TSH дааврын түвшинг хэмжинэ. TSH-ийн түвшин 0.4 mU/L-ээс бага бол бага, 3.90 mU/L-ээс дээш бол өндөр гэж үзнэ. Бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдал нь зүрхний хэмнэл, цусны даралт болон бодисын солилцооны хурдад шууд нөлөөлдөг.
• AST (Аспартат аминотрансфераза): AST нь олон эрхтэнд, голчлон элэг, зүрхэнд агуулагддаг фермент юм. AST сорилоор элэгний гэмтлийг давхар хянадаг.

Зүрх судасны check-up оношилгоо нь зүрх судасны эрүүл мэндийг хамгаалж, эрт оношилгоог баталгаажуулдаг цогц үнэлгээний үйл явц юм. Болзошгүй хүндрэлээс урьдчилан сэргийлж, ялангуяа эрсдэлт хүчин зүйлстэй болон тодорхой мэргэжлийн бүлэг хүмүүс тогтмол зүрхний check-up оношилгоонд хамрагдах нь нэн чухал юм. Хэрэв та эрүүл амьдрахыг хүсэж байвал зүрхээ бүү орхигдуулаарай.